СҚО-да қамбаға 3,5 млн тонна астық құйылды

Солтүстік Қазақстан облысында егін орағы қарқын алуда. Ал жылы ауа райы астық өсірушілерді қуантады. Шаруалар 3,5 миллион тонна жаңа өнім жинап, қоймаларға жіберді. Орташа есеппен әр гектардан 16 центнерден астам астық алынады. Осы маусымда егіншілер 4,4 миллион гектар егін жинауға тура келеді. Сынаның негізгі бөлігін дәнді дақылдар алады, алайда майлы дақылдар үшін көбірек алаң бөлінеді. Биыл 1,2 миллион гектардан астам жерге егін егілді.

Биыл өңірде егін орағы әдеттегіден екі апта бұрын басталды. Ерте көктем мен аномальді ыстық жаз әсер етті. Бірақ аграрийлер астықтың рекордтық түсіміне сенбейді. Және әртараптандыруға үміт арта береді. Шаруашылықтарда рентабельді дақылдарға артықшылық берілуде. Атап айтқанда, Есіл ауданының кәсіпорындарының бірінде рапстың негізгі ставкасы жасалды. Бүгінде ол кәсіпорынның экономикасын қалыптастырады.

— Өткен жылдағыдай, егіс құрылымында майлы дақылдар басты орын алады. Бұл шамамен 30-40%. Майлы дақылдар бізде негізінен 1000 гектарға жуық. Рапс 3700 гектарға тоқтады. Рапстың бір тоннасы қазір іс жүзінде екі жарым тонна дәнді дақыл, сондай-ақ үшінші сыныпты бидай сияқты тұрады. Яғни, 30-50 центнерге жуық дәнді дақыл жинағаннан гөрі бір тонна рапс өсіру оңай, — дейді агроном Александр Матеров.

Ал Солтүстік Қазақстан ауылшаруашылық тәжірибе станциясының егіс алқаптарында 2026 жылдың өніміне 17 мың гектардан астам жер бөлінді. Бұл жерде страда шілде айында басталды.

— Біздің шаруашылықта вегетациялық кезеңде жауын-шашын шамалы түсті, шамамен 100 мм. Бұл орташа көпжылдық норманың 70% -ын құрайды. Біз бір жарым мың гектар жасымықты, сондай-ақ бұршақты да жинадық. Ауа райына қарамастан жақсы өнім күтеміз, — дейді Солтүстік Қазақстан ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясының басқарма төрағасы Виталий Заика.

Екінші жыл қатарынан Солтүстік Қазақстан облысы майлы дақылдар егісі бойынша елімізде көшбасшылықты сақтап келеді. Әсіресе рапс, зығыр және күнбағыс алқаптары айтарлықтай өсті. Сондай-ақ, тәжірибелік станция алқабында жоғары рентабельді дақылдарды дамытумен айналысады. Сұранысқа және АӨК нарығына бағдарланады. Тіпті күздік дақылдармен де айналысады. Соңғы бес жылда өңдеу технологиясы әзірленіп, мұнда тұрақты өнім алынуда. Мәдениет қыс мезгіліне қолайлы. Бірақ онымен әлі жұмыс істеу керек дейді.

— Жем-шөп дақылдары бүгінде сұранысқа ие. Себебі өндіріс көлемін, облыстағы мал шаруашылығын кеңейту көлемін ескерсек, жем-шөп дақылдары бойынша мәселе өткір тұр. Бүгін біз бұл жерде егістіктерді сынға алдық. Бұл біз баса назар аударатын мәдениет. Қуаңшылыққа төзімділігімен ерекшеленетін дақыл біздің аймақта қуаңшылық жағдайында да тұрақты өнім қалыптастыруға қабілетті, — дейді Солтүстік Қазақстан ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясының басқарма төрағасының орынбасары Олег Соловьев.

Күзгі дала жұмыстарына литріне 309 теңгеден аспайтын 61,5 мың тонна жеңілдікті дизель отыны бөлінді. Биыл Солтүстік Қазақстан облысының шаруаларын жеңілдікпен қаржыландыруға 207 миллиард теңге бөлінді. 130 миллиардтан астам қаражаттың едәуір бөлігі «Кең Дала — 2» бағдарламасы бойынша берілді. Астықты сақтау үшін өңірде жалпы сыйымдылығы үш миллион тоннадан асатын 45 элеватор жұмыс істейді. Астық қоймаларын ескере отырып, ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының жалпы сақтау көлемі жеті миллион тоннаға жақындады.

— Элеваторда кептеліс жоқ. Астық қабылдау тәулік бойы жүргізіледі. Бүгінгі таңда 1 млн тоннаға жуық астық қабылданды. Сапа жағынан айтатын болсақ, биыл үшінші сынып басым. Қабылданған астықтың 60% -ға жуығы іс жүзінде үшінші класс болып табылады. Астық егетін өңірлердің өнімділігі ең жоғары көрсеткіш — 16,2. Бізде клейковинаның сапалық көрсеткіштері 25% -дан жоғары. Егін көлемі бойынша, әрине, майлы дақылдардың көбеюіне байланысты өткен жылдың деңгейін көтере алмаймыз және бұл жерде аномальды ыстық болғанын мойындау керек, — деп нақтылады СҚО ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Дәурен Тоқужинов.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің соңғы деректері бойынша елімізде егін жинау науқаны 61% шегінен өтті. Шаруалар 13,5 миллион тонна астық бастырып, орташа өнімділігі гектарынан 14 центнерді құрады.